Sprzęt użyty do filmowania

Canon 5D mark II

Szkła:

• Canon 100 mm f/2.8L EF Macro IS USM
• Canon EF 50 mm f/1.4 USM
• Canon EF 16-35 mm f/2.8L II USM
• Canon EF 24-105 mm f/4L IS USM
• Sigma 12-24

Dźwięk (nie najlepszej jakości z uwagi na duży pogłos w studio):

• Mikrofon Rode NTG-2
• Rejestrator Tascam DR-100

Stabilizacja:

• Statyw Manfrotto
• Szyna 0,5 m samodzielnie złożona z części Igusa
• RedRock EyeSpy (jedno ujęcie)

Edycja:

• Final Cut Pro
• After Efects CS5
• Magic Bullet Looks
• Soundtrack Pro

Zdjęcia z planu

Dość dobre porównanie 60D do 7D można przeczytać na tym blogu oraz na DPreview - dodatkowo z 5D mark II.

Z ciekawszych funkcji filmowych warto wymienić:

• Aparat pozycjonowany jest wyżej niż 550D, ale niżej niż 7D czy 5D. Funkcje filmowe zostały więc dobrane podobnie.
• 18 megapixelowa matryca jak w Canonie 7D i 550D. Jeśli więc chodzi o jakość obrazu nie powinno być żadnych różnic między tymi aparatami.
• Ręcznie ustawiany poziom nagrywanego dźwięku a więc jest szansa, że pojawi się ta opcja w najnowszym firmware do 7D. Jak na razie ta funkcja dostępna była wyłącznie w 5D mark II.
• Ręcznie ustawienia filmowania (migawka, przysłona, ISO).
• Dodatkowy wyświetlacz na górze korpusu (czego brakuje w 550D).
• Wbudowany mikrofon oraz wyjście stereo mini jack.
• Tryby filmowe: Full HD 1920×1080 @ 24, 25, 30 fps oraz HD 1280×720 @ 24, 25, 30, 60, 50 fps - czyli Canonowski standard.
• Nachylany wyświetlacz LCD Vari-angle o przekątnej 7,7 cm (3 cale) i współczynniku obrazu 3:2 co jest naprawdę świetną funkcją przy filmowaniu, a czego nie ma żadna inna filmowa lustrzanka Canona. Swoją drogą ciekaw jestem czy możliwe będzie założenie jednego z viewfinderów do takiego wyświetlacza.
• Do aparatu wchodzą takie same karty jak do 550D: SD / SDHC / SDXC (podczas gdy w 5D i 7D mamy Compact Flash)
• 60D używa baterii LP-E6, takich samych jak 7D i 5D. Dzięki temu możesz zaoszczędzić na kupnie dodatkowych baterii jeśli masz już 5D lub 7D i szukasz dodatkowej kamery B.

Cena lustrzanki w Stanach wyniesie $1099 czyli w Polsce pewnie koło 4000 zł (a więc również cenowo 60D plasuje się pomiędzy 550D i 7D).

Czy warto dołożyć 1500 zł i kupić Canona 60D zamiast 550D?

Odchylany panel LCD, dodatkowy wyświetlacz na górze obudowy oraz możliwość manualnego ustawienia poziomu audio to wystarczające przesłanki za decyzją na tak. Nawet jeśli planujesz używać 60D jako dodatkowej kamery to wykorzystanie takich samych baterii jak w 5D i 7D czyni ten zakup dość opłacalny (odpada konieczność dokupienia dodatkowych baterii).

Więcej nowości od Canona

Przy okazji Canon zaprezentował też 6 nowych obiektywów eLek oraz 2 extendery. Miłośnicy długich teleobiektywów powinni być w niebo wzięci :)

• Canon EF 70-300 f/4-5.6 L IS USM
• Canon EF 300 f/2.8 L IS II USM oraz EF 400 f 2.8 L IS II USM
• Canon EF 500 f/4 L IS II USM oraz EF 600 f/4 L IS II USM
• Canon EF 8-15 f/4 L Fisheye USM
• Canon Extender EF 1.4x oraz Extender EF 2x III

Filtry Szare (ND - Neutral Density)

Co jest przewagą lustrzanek nad kamerami filmowymi ze średniej półki cenowej? Piękny obraz z plastyczną głębią ostrości. To właśnie z powodu tego obrazu wykorzystuje się lustrzanki do filmowania, przymykając oko na jej daleką od doskonałości ergonomię.

Jeśli zależy nam na ładnym obrazie musimy trzymać migawkę cały czas na wartości 1/50 s (jeśli filmujemy z szybkością 24 kl/s). Generalna zasada brzmi, że czas migawki powinien być mniej więcej dwukrtonością ilości klatek na sekundę. Chodzi o to, aby uzyskać tak zwany „film look“, czyli obraz podobny do tego jaki dają hollywoodzkie kamery na taśmę filmową. W przeciwieństwie do zdjęć nie możemy więc zmieniać wartości migawki w czasie filmowania.

Jeśli jednak filmujemy w słoneczny dzień trzymając migawkę cały czas na poziomie 1/50 sekundy musimy zamknąć przysłonę do wartości rzędu f18 lub wyżej, a co za tym idzie tracimy efekt głębi ostrości. Zakładając filtr ND ograniczamy ilość światła wpadającego do obiektywu.  Możemy ponownie otworzyć przysłonę do poziomu f5 i cieszyć się obrazem z płytką głębią ostrości.

Na rynku dostępne są 3 rodzaje filtrów ND:

• okrągłe
• okrągłe ze zmienną wartością zatrzymywanego światła
• prostokątne

Okrągłe, wkręcane na obiektyw

Filtr ND ogranicza ilość wpadającego światła

To dość drogie i do tego nieporęczne rozwiązanie. Dla każdej średnicy obiektywu trzeba bowiem kupić kilka filtrów zatrzymujących inną ilość światłą. Istnieją co prawda konwertery pozwalające zamocować większy filtr na mniejszym obiektywie, ale cena samych filtrów i tak jest wysoka. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem okazują się filtry…

Okrągłe, wkręcane na obiektyw ze zmienną wartością zatrzymywanej ilości światłą (Fader ND)

Filtr Fader ND firmy Light Craft Workshop

Bardzo dobrze spisują się filtry firmy Light Craft Workshop. Pozwalają one na płynną redukcję ilości wpadającego światłą aż do 8 przysłon. W zależności od średnicy filtra kosztują one w Polsce od 260 do 700 zł.

Filtry te są bardzo wygodne w użyciu. Po prostu ustawiamy przysłonę na rządaną wartość i obracamy filtr do poziomu kiedy światłomierz aparatu ustawi się na środku skali. W przypadku filtrów o stałej wartości zatrzymywania światła nie dość, że jest dużo zabawy ze zmianą filtrów to ciężko jednoznacznie stwierdzić jak mocny filtr jest potrzebny. Dodatkowym atutem przemawiającym za filtrami ze zmienną wartością jest cena. Są one po prostu tańsze niż zestaw powiedzmy 4 filtrów ND o stałej wartości pochłaniania światła.

Filtry Fader ND mają także swoje wady. Połączenie ich z innymi elementami wkręcanymi na obiektyw (filtry polaryzacyjne, mate boxy czy holdery do filtrów prostokątnych) jest tak niewygodne, że w praktyce całkowicie bezużyteczne. Po prostu nie da się obracać filtrem ND zachowując w odpowiedniej pozycji drugi, równiez obracany element.

Kolejnym minusem może być słabsza jakość optyki w stosunku do zwykłych filtrów ND. Vincent Laforet uwarza optykę za świętość (do tego stopnia, że nie używa w ogóle filtrów UV) i nieufnym okiem patrzy na filtry Fader ND. Ja aż takim purystą optycznym nie jestem i w moich zastosowaniach filtr ten sprawdza się dobrze.

Prostokątne

Filtry te mocuje się w specjalnych holderach (możliwość instalacji 1-3 filtrów na raz) przykręcanych do obiektywu. O systemach filtrów prostokątnych piszę więcej w dalszej części artykułu.

Mocowanie filtru prostokątnego Cokin Z Pro

Filtry prostokatne można także mocować w tak zwanym matteboxie. To urządzenie oprócz trzymania filtrów pełni jeszcze jedną rolę - przeciwdziała powstaniu odblasków i flar. Najtańsze chińskie matteboxy można kupić za 150$. Te bardziej renomowanych firm jak Redrock czy Genus kosztują około 3000 zł.
Mattebox firmy RedRock Micro

Przewagą filtrów prostokątnych nad filtrami okrągłymi jest niewątpliwie szybkość instalacji - wystarczy włożyć je w slot. Jest też argument ekonomiczny - jeden filtr możemy wykorzystać przy obiektywach o różnej średnicy. Filtry wkręcane na obiektyw są dostosowane do konkrerntej średnicy (np 77 mm czy 82mm).

Średnica obiektywu

Minusem filtrów prostokątnych jest ich trwałość. Nie są one wykonane ze szkła jak filtry okrągłe, tylko z tworzyw sztucznych lub żywic, przez co są bardzo podatne na zarysowania.

Filtry połówkowe szare (Graduated ND)

Filtry połówkowe szare pełnią rolę podobną jak filtry ND, jednak ograniczają ilość światła wpadającą do obiektywu tylko na części swojej powierzchni. Dzięki temu przydają się wszędzie tam, gdzie mamy duże kontrasty w oświetleniu (przykładowo podczas filmowania krajobrazów na których występuje niebo).

Zdjęcie bez filtra połówkowego (po lewej) oraz z filtrem (po prawej)

Dzięki możliwości wykonywania zdjęć w RAWach filtry połówkowe nie są w fotografii aż tak niezbędne. Można bowiem zawsze „wyciągnąć“ utracone szczegóły nieba w postprodukcji. W przypadku filmu nie mamy takiej możliwości więc bez użycia filtru połówkowgo możemy zapomnieć o udanych ujęciach krajobrazu.

Filtry połówkowe dostępne są jako okrągłe – wkręcane na obiektyw jak i prostokątne. Używania tych pierwszych nie polecam. Najlepszym rozwiązaniem jest zakup holdera lub matteboxa i umieszczanie w nich filtrów. Takie rozwiązanie jest tańsze i wygodniejsze. Do tego mamy większą kontrolę nad położeniem filtra.

Filtry połówkowe występują w kilku wersjach, ale najpopularniejsze są dwie: z łagodnym przejciem (soft) oraz twardym (hard). Zdecydowanie częściej przydatne okazują się te z łagodnym przejściem

Jeśli chodzi o wartość zatrzymywanego światła, to polecam zakup zestawu 3 filtrów o wartościach zatrzymywania światła 0.6, 0.9 i 1.2 z łagodnym przejściem.

Systemy filtrów prostokątnych

Na rynku jest kilka firm produkujących systemy filtrów. Różnią się one przede wszystkim jakością samych filtrów, oraz ceną.

Wszystkie systemy działają jednak podobnie. Do instalacji właściwego filtra potrzebny jest holder. Holder natomiast mocujemy na obiektywie przy pomocy adaptera (lub innaczej ringa). Adapter to po prostu metalowa obręcz wkręcana na obiektyw, do której przymocowuje się holder. Wielkość adaptera dostosowana jest do średnicy obiektywu. Przykładowo jeśli mamy 3 obiektywy o różnej średnicy, powiedzmy 56, 77 i 82 mm to musimy zakupić 3 adaptery i jeden holder.

Schemat systemu filtrów Cokin. Od lewej: 1 - na obiektywie mocujemy adapter 2 - na adapter mocujemy holder 3 - w holder wkładamy filtry.

Niektóre systemy (Cookin i Lee na pewno) pozwalają także zamontować w holderze filtr okrągły, obracany (na przykład gradual ND albo polaryzacyjny). Służy do tego specjalne mocowanie.

Mocownie filtra okrągłego w systemie Lee

Szerokość filtrów w opisywanych systemach jest uniwersalna - 100 mm - dzięki czemu możemy kupować filtry oraz holdery od różnych producentów. Wyjątkiem jest tutaj system Cokin P posiadający węższe filtry.

Poniżej znajduje się krótki opis kilku systemów w kolejności od najgorszego optycznie rozwiązania (ale najtańsego) do najdroższego.

Cokin P

Najtańsze filtry z akceptowalną jakością optyki to te oferowane przez francuską firmę Cokin z serii P.

Filtry do tego systemu mają szerokość 84 mm - to zbyt mało do pełnej klatki. Na Canonie 5D powodują winietowanie przy ogniskowej poniżej 28 mm. Holder posiada złącze na 3 filtry. Odcięcie 2 slotów ponoć częściowo rozwiązuje problem winietowania.

System ten jest dobry na początek do nauki i zrozumienia zasady działania filtrów.

Przykładowe ceny (na podstawie Photo4b.pl):

• filtr połówkowy szary - około 69 zł
• adapter - 25 zł
• holder - 44 zł

Przypomnę jeszcze, że filtry tego systemu są mniejsze niż w pozostałych systemach. Dlatego decydując się na to rozwiązanie musimy kupić dedykowane do systemu Cokin P filtry o szerokości 84 mm (produkuje je także firma Hitech).

Cokin Z Pro

Dość popularne w Polsce filtry. Jakość optyki na zadowalającym poziomie. Filtry te posiadają standardową szerokość 100 mm co pozwala je wykorzystać do profesjonalnych zastosowań.

Przykładowe ceny (na podstawie Photo4b.pl):

• filtr połówkowy szary - około 199 zł
• adapter - 99 zł
• holder - 199 zł

Więcej o systemie Cookin można przeczytać na Cyberphoto.

Hiteh

Tańsze niż Lee, a optycznie również na bardzo wysokim poziomie. Ekonomicznym rozwiązaniem jest zakup holdera Cookin Z Pro oraz filtrów HiTech.

Przykładowe Ceny (na podstawie Photo4b.pl)

• filtr połówkowy szary - około 219 zł

Lee

Brytyjskie filtry Lee uchodzą za najlepsze optycznie, są również najdroższe. Osobiście używam unikalnego mocowania z oferty tej firmy „Wide Angle Lens Hood” - urządzenia na kształt matte boxa.

Wide Angle Lens Hood zwane po polsku kompendium

Pozwala on na zamontowanie 1 lub 2 filtrów (w zależności od wersji) oraz posiada rozkładaną, elastyczną osłonę słoneczną. Co szczególnie ważne podczas podróży - jest lekki a po złożeniu zajmuje niewiele miejsca. No i nie winietuje nawet przy obiektywie 16 mm (pełna klatka).
Z uwagi na cenę z holderem Lee używam filtrów HiTech :)

Przykładowe ceny:

• filtr połówkowy szary - 56 funtów

W Polsce trudno dostać akcesoria firmy Lee. W ciągłej sprzedaży ma je jedynie firma Raysfoto, jednak nalicza sobie horendalne marże. Te same produkty można kupić w jednym z brytyjskich sklepów nawet o połowę taniej. Nie musimy płacić cła, możemy poprosić o fakturę, więc… nie warto przepłacać.

Mały, ale ważny dodatek

Bez względu na to której firmy filtry kupisz warto zaopatrzyć się w mały dodatek - futerał na filtry. Jak już wspomniałem są one bardzo podatne na zarysowania dlatego szczególnie ostrożnie należy się z nimi obchodzić. W przeciwnym wypadku szybko się porysują.

Etui na filtry

W sumie wyszło 10 minut materiału, ale to jest jakby 5 filmów w jednym. Czasem zabrakło głębii ostrości, ale to z powodu silnego słońca i braku filtrów ND. Teraz jestem lepiej wyposażony :)

A co do Norwegii… Mamy zamiar zrobić jakieś 6500 km w 17 dni, ale to już inna historia.

View Norwegia 2010 in a larger map

Filmy bez kompresji i bezprzewodowy follow focus

Zapewne wszyscy marzą o tym, aby lustrzanka zapisywała film w RAWie. Nie ma wiarygodnych doniesień z Canona aby taka funkcjonalność znalazła się w aparatach, jednak jest szansa, że Canonowcy otrzymają coś w zamian - film zapisany bez kompresji. Doskonale wiemy jak na obraz wpływa używany przez lustrzanki Canona kodek h.264. Wszystko wskazuje na to, że problem ten w nowych modelach lustrzanek zniknie.

Druga ekscytująca wiadomość to wbudowany w aparat port bluetooth, który między innymi będzie pozwalał kontrolować focus obiektywu. Dzięki temu użytkownicy Canonów otrzymają bezprzewodowy kontroler follow focusa. Kontrola ostrości będzie odbywać się przez wbudowany w obiektyw silnik, więc oprócz samego kontrolera nie będzie konieczny zakup dodatkowych urządzeń!

MicroRemote to bezprzewodowy kontroler follow focusa, jaki planuje wprowadzić na rynek firma RedRock. Jeśli plany Canona okażą się prawdą nie będziemy musieli kupować drogiego sprzętu tej firmy.

Wszystkie te niezwykłe funkcjonalności trafią w ręce użytkowników raczej nie wcześniej niż za rok. Inne wiarygodne doniesienia mówią o premierze Canona 5D mark III w … przyszłym roku. Być może nowy model kultowej lustrzanki będzie wyposażony w bluetootha i nieskompresowany zapis filmów? Radzę zacząć zbierać kasę :)

Porozmawiaj na temat tego wpisu na forum.

Poniżej fragment oryginalnych wypowiedzi Sama Nicholsona. Po całość zapraszam na Definition Magazine.

We are getting some remarkable results coming directly off the chip. We’re bypassing the compression to a certain extent. It’s not RAW but its not as compressed. Every cinematographer in the market is saying ‘Give us HD SDI out of this camera!’ and Canon is listening. There’s going to be some really interesting developments over the next 12 months. We’re working directly with the engineers in Tokyo. We’re looking to put Bluetooth in the cameras and wirelessly controlling them so we can wirelessly control Canon lenses for follow focus. They have a wireless controller on a Canon camera that follow focuses using a Canon lens like a Preston. So without any external motor on the lens at all, you’re using the internal motor and driving it wirelessly with a controller which is sitting in your hand.

Pełna wersja audio wywiadu:

Jak podkreśla Greg Yaitanes - reżyser serialu Dr House - filmująca lustrzanka pozwoliła na bardziej komfortową pracę w ciasnych pomieszczeniach. Yaitanes pytany o jakość uzyskanego obrazu i porównanie z obrazem ze standardowo używanych kamer telewizyjnych stwierdził, że film z 5D bardzo mu się podoba, jest bogatszy, a mniejsza głębia ostrości pozwala lepiej wyodrębnić twarze aktorów. Pełną transkrypcję wywiadu można znaleźć na blogu Philipa Blooma.

Przesiadka na lustrzankę nie spowodowała konieczności przeprowadzenia jakichś szczególnych modyfikacji w studio. Filmowiec narzekał trochę na trudność ostrzenia, lecz zaznaczał jednoczesność, iż filmowe obiektywy są już w produkcji, więc wyostrzanie będzie bardziej komfortowy.

Poniżej zamieszczam zdjęcie przedstawiające Gale Tattersalla odpowiedzialnego za zdjęcia do Dr House wraz ze sprzętem, którego używali na planie. Widać tam zmodyfikowany Redrock DSLR Field Cinema Bundle V2 oraz mOne motor i monitor Marshall. Ekipa skorzystała też z szeregu jasnych stałek i dwóch zoomów: 24-70 mm f/2,8 i 70-200 mm f/2,8.

A tak wygląda dwuminutowa zapowiedz wspomnianego odcinka (zripowana z TV w jakości SD).

True Blood i Californication idą w ślady Dr House

Jak donosi serwis Cinema5D, producenci z HBO wypożyczyli już 2 lustrzanki Canon 5D mark II z osprzętem Red Rock Micro z zamiarem użycia go w zdjęciach do serialu “True Blood”. W przeciwieństwie do “Dr House” serial HBO ma być filmowany obiektywami Zeiss ZE.

Dosłownie parę godzin temu pojawiły się informacje, że ekipa odpowiedzialna za realizację serialu Californication także testuje Canonowskie lustrzanki.

Ciekawe co na to wszyscy Ci, którzy upierali się, że aparaty służą do robienia zdjęć a nie do filmowania :)

Przygotowując artykuł założyłem, że jest on skierowany do fotografów stawiających pierwsze kroki na drodze filmowania. Z tego powodu starałem się opowiedzieć o podstawach zabawy z filmem oraz przybliżyć podobieństwa i różnice między filmowaniem i fotografowaniem.

Zachęcam do pobrania najnowszego numeru Camerapixo [PDF, 48 MB], nie tylko ze względu na mój artykuł.

Pobyt w Dolinie Słońca (to właśnie znaczy Val di Sole) jeszcze bardziej rozpalił moją zajawkę do snowboardu. Kolejny sezon zimowy planujemy rozpocząć we francuskich Alpach.

Zapraszam do obejrzenia dwóch filmów z wyjazdu.

W pierwszym filmie starałem się pokazać kadry, które równie dobrze mogły by być statycznym zdjęciem. Są jednak filmem dzięki czemu zyskały więcej życia. Od 2giej minuty zaczyna się bardziej pamiątkowy fragment filmu.

Drugi film jest bardziej pojechany. Powstał z ujęć nakręconych w czasie podróży z Val di Sole do Trento. Jak widać dostaliśmy lekkiej głupawki wzbudzając zainteresowanie jadących pociągiem Włochów.

Kilka kwestii technicznych

Wszystko skręcone Canonem 5D mark II z obiektywami: Canon 24-105 L oraz Sigma 12-24. W plecaku znalazł się jeszcze ZFinder, Statyw Pro Silk 340 DX oraz filtry polaryzacyjne. Całość złożona w Final Cut Pro na MacBook Pro 17″. Gradacja kolorów przy pomocy Magic Bullet Looks.

Bardzo brakowało mi Glidetracka, jednak trudno było by jeździć na desce z metrową szyną. Po powrocie zamówiłem w Igusie lekką, półmetrową szynę właśnie na takie wyjazdy. Już w sobotę wyjeżdżam do Maroko więc będę miał okazje przetestować ja w boju.

W wielu sytuacjach filmowałem na czułości z zakresu 400-800 ISO. W postprodukcji okazało się, że to błąd. Po gradacji kolorów i podniesieniu kontrastu w statycznych kadrach większe obszary jednego koloru (niebo, ściana, etc) żyją własnym życiem. Po prostu szum na każdej klatce pojawia się w innym miejscu przez co jest mocno widoczny (bo ruchomy). Przy produkcji drugiego filmu znalazłem rozwiązanie problemu dzięki filtrowi Smart Noise Reduction z pakietu bezpłatnych pluginów Too Much Too Soon. Naprawdę bardzo mocny pakiet przydatnych filtrów - polecam.

Poniżej kilka stopklatek prezentujących film przed i po nałożeniu efektów.